Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục nóng lên khi Iran tuyên bố sẽ bảo vệ quyền lợi tại eo biển Hormuz đến “hơi thở cuối cùng”, đồng thời chỉ trích Mỹ vì thiết lập tuyến hàng hải mới mà Tehran cho là vi phạm các thỏa thuận trước đó. Trong khi đó, nhiều vụ nổ được ghi nhận tại các thành phố phía nam Iran, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột tiếp tục mở rộng.
Iran phản đối tuyến hàng hải mới tại eo biển Hormuz
Ngày 14/7, Chuẩn tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn quân đội Iran, tuyên bố eo biển Hormuz sẽ không thể được “mở cửa” thông qua các hành động quân sự hay sức ép từ Mỹ.
Theo ông Akraminia, Washington đã vi phạm bản ghi nhớ giữa hai bên khi phối hợp thiết lập một tuyến hàng hải mới tại eo biển Hormuz, bất chấp việc trước đó được cho là đã chấp nhận cách thức quản lý hoạt động hàng hải do Tehran đề xuất.
Ông nhấn mạnh:
“Eo biển Hormuz sẽ không bao giờ mở cửa thông qua chiến tranh, động thái gây hấn hoặc hành động thù địch của Mỹ.”
Theo phía Iran, con đường duy nhất để khôi phục hoạt động bình thường tại eo biển là Mỹ tôn trọng quyền lợi của Tehran và thực hiện đầy đủ các điều khoản trong bản ghi nhớ về chấm dứt xung đột.
Tehran khẳng định sẽ bảo vệ lợi ích quốc gia
Người phát ngôn quân đội Iran tiếp tục khẳng định lực lượng vũ trang nước này sẽ bảo vệ các quyền và lợi ích quốc gia tại eo biển Hormuz đến “hơi thở cuối cùng”, đồng thời tuyên bố sẽ không nhượng bộ trước các sức ép từ bên ngoài.
Ông cũng đề cập đến việc lực lượng Iran có trách nhiệm đáp trả những tổn thất mà nước này phải gánh chịu trong thời gian qua, bao gồm cái chết của nhiều quan chức và chỉ huy quân sự cấp cao.
Nhiều vụ nổ xảy ra tại miền Nam Iran
Trong ngày 14/7, truyền thông nhà nước Iran đưa tin nhiều vụ nổ đã xảy ra tại khu vực phía tây thành phố cảng Bandar Abbas, một trong những đầu mối vận tải biển quan trọng của nước này.
Theo giới chức địa phương, Bandar Abbas trước đó cũng từng hứng chịu các đợt tấn công, gần nhất là ngày 13/7.
Bên cạnh đó, hãng thông tấn Fars cho biết các vụ nổ cũng được ghi nhận tại hai thành phố Bushehr và Choghadak, thuộc tỉnh Bushehr.
Phó tỉnh trưởng phụ trách an ninh và chính trị tỉnh Bushehr cho biết bốn địa điểm trong thành phố đã bị trúng “đạn của kẻ thù” vào khoảng giữa trưa.
Ngoài ra, giới chức Iran thông tin hai thành phố Abadan và Mahshahr cũng bị tấn công trong chiều cùng ngày.
Đến nay, Mỹ chưa đưa ra bình luận hoặc nhận trách nhiệm về các vụ việc nói trên.
Nguyên nhân khiến căng thẳng gia tăng
Theo các nguồn tin, tình hình tại khu vực từng tạm lắng sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ vào giữa tháng 6.
Tuy nhiên, căng thẳng đã gia tăng trở lại sau khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) triển khai tuyến hàng hải mới nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman ở phía nam eo biển Hormuz.
Tuyến đi này được khuyến khích sử dụng thay cho hành trình truyền thống qua vùng lãnh hải Iran.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng đây là động thái nhằm áp đặt quyền kiểm soát đối với tuyến vận tải biển chiến lược, đồng thời cáo buộc Mỹ gây sức ép với Oman trong quá trình triển khai.
Theo thông tin từ Iran, những diễn biến này đã kéo theo các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và chuỗi hành động đáp trả quân sự giữa hai bên.
Vì sao eo biển Hormuz có ý nghĩa đặc biệt?
Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Đây là cửa ngõ kết nối các quốc gia vùng Vịnh với thị trường quốc tế, đặc biệt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt.
Trước khi xung đột bùng phát, khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu được vận chuyển qua tuyến đường này.
Iran nhiều lần cảnh báo có thể đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các biện pháp gây sức ép từ phương Tây và từng thực hiện động thái này sau các cuộc tấn công nhằm vào nước này.
Việc gián đoạn hoạt động tại Hormuz từng khiến thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, đồng thời tạo áp lực buộc các bên thúc đẩy các nỗ lực ngừng bắn và tìm kiếm giải pháp ngoại giao.
Đối với Tehran, eo biển Hormuz không chỉ là tuyến hàng hải chiến lược mà còn được xem là một lợi ích an ninh cốt lõi, giữ vai trò quan trọng trong cả tính toán quốc phòng lẫn vị thế địa chính trị của Iran tại khu vực Trung Đông.