AI và kiến trúc: Khi công nghệ trở thành “đồng nghiệp”, còn kiến trúc sư giữ vai trò kiến tạo cảm xúc
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một chương mới cho ngành kiến trúc khi không còn chỉ hỗ trợ xử lý công việc mà dần trở thành “trợ lý sáng tạo” trong quá trình thiết kế. Từ lên ý tưởng, dựng phối cảnh đến cá nhân hóa không gian sống, AI giúp rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện. Tuy nhiên, giới chuyên môn khẳng định giá trị cốt lõi của một công trình vẫn đến từ tư duy, cảm xúc và bản sắc mà chỉ kiến trúc sư mới có thể tạo nên.
AI giúp kiến trúc sư tăng tốc từ ý tưởng đến thiết kế
Trước đây, mỗi dự án kiến trúc thường đòi hỏi nhiều ngày để hoàn thiện bản phác thảo, sắp xếp mặt bằng và dựng phối cảnh 3D. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các nền tảng AI như Midjourney, D5 Render AI hay ChatGPT đang thay đổi đáng kể quy trình làm việc của các kiến trúc sư.
Là một kiến trúc sư trẻ tại Hà Nội, anh Mai Hồng Phong cho biết AI đã trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng trong quá trình sáng tạo. Với những dự án yêu cầu tính độc đáo hoặc mang phong cách riêng biệt, các ứng dụng AI có thể nhanh chóng mô phỏng nhiều phương án thiết kế nội thất và ngoại thất để tham khảo.
AI đã giúp KTS Mai Hồng Phong tiết kiệm được 50-70% thời gian cho ý tưởng thiết kế.
Chỉ cần nhập các thông tin về mặt bằng, nhu cầu sử dụng hay phong cách mong muốn, hệ thống sẽ tạo ra hàng loạt mô hình không gian 3D, giúp khách hàng hình dung trực quan hơn và tạo nền tảng để kiến trúc sư hoàn thiện phương án tối ưu.
Theo anh Phong, việc ứng dụng AI giúp tiết kiệm khoảng 50–70% thời gian dành cho giai đoạn phát triển ý tưởng, đồng thời mang đến thêm nhiều góc nhìn sáng tạo để lựa chọn giải pháp phù hợp.
Xuất hiện nền tảng AI nội thất đầu tiên tại Việt Nam
Song song với xu hướng ứng dụng AI trong thiết kế, thị trường cũng ghi nhận sự ra đời của các nền tảng chuyên biệt phục vụ lĩnh vực nội thất.
Công ty CP Công nghệ Haizz vừa phát triển Haizz AI, được giới thiệu là nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo đầu tiên tại Việt Nam dành riêng cho thiết kế không gian sống.
Theo đại diện doanh nghiệp, nền tảng này không chỉ phục vụ người dùng cá nhân mà còn hỗ trợ các đơn vị thiết kế, showroom và nhà thầu tối ưu quy trình làm việc, đặc biệt với những nhu cầu thiết kế cơ bản.
Người dùng chỉ cần quét hoặc tải bản vẽ, lựa chọn phong cách mong muốn, hệ thống sẽ nhanh chóng đưa ra phương án thiết kế cá nhân hóa kèm theo các gợi ý về nội thất và đồ trang trí. Các sản phẩm này có thể được đặt mua trực tiếp ngay trên ứng dụng, bao gồm cả nguồn hàng trong nước và quốc tế.
Đại diện Haizz AI cho biết kinh nghiệm triển khai hàng nghìn dự án thiết kế và thi công đã thôi thúc doanh nghiệp xây dựng một công cụ giúp cả cá nhân lẫn doanh nghiệp dễ dàng hiện thực hóa ý tưởng không gian sống bằng công nghệ AI.
Khi scan hoặc tải bản vẽ, chọn phong cách yêu thích, khách hàng sẽ nhận ngay thiết kế cá nhân hóa cùng gợi ý sản phẩm trang trí
AI thay đổi quy trình làm việc nhưng không thể thay thế kiến trúc sư
Theo nhiều chuyên gia, AI sẽ tiếp tục tác động mạnh đến ngành kiến trúc trong những năm tới, nhưng vai trò của con người vẫn giữ vị trí trung tâm.
Ông Khổng Đức Dũng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Giáo dục NESA, cho rằng mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều góp phần nâng cao năng suất thay vì lấy đi cơ hội nghề nghiệp. AI cũng không nằm ngoài quy luật đó khi mở ra nhiều phương thức làm việc hiệu quả hơn.
Ở góc nhìn chuyên môn, KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, nhận định AI sẽ đảm nhận ngày càng nhiều công đoạn trong quy trình thiết kế, thậm chí có thể hỗ trợ quản lý chất lượng công trình trong tương lai.
Tuy vậy, ông nhấn mạnh công nghệ khó có thể thay thế hoàn toàn kiến trúc sư bởi những yếu tố như cảm xúc, tư duy sáng tạo, khả năng cảm nhận không gian và giá trị nghệ thuật vẫn là thế mạnh của con người.
Sau thời gian trực tiếp ứng dụng AI vào công việc, KTS Mai Hồng Phong cũng chia sẻ AI giống như một cộng sự âm thầm, giúp giảm tải những công việc lặp lại để người thiết kế dành nhiều thời gian hơn cho các khâu sáng tạo.
Theo anh, AI có thể thay đổi phương thức làm việc nhưng không thể thay thế chiều sâu tư duy, cảm xúc và bản sắc mà kiến trúc sư truyền tải vào mỗi công trình.
Đồng quan điểm, đại diện Haizz AI cho rằng tương lai của ngành kiến trúc sẽ không phải là cuộc cạnh tranh giữa AI và con người, mà là sự kết hợp giữa hai bên để tạo nên những không gian sống thông minh, tiện nghi và phù hợp hơn với từng gia đình.
AI không còn chỉ là một công nghệ mang tính hỗ trợ, mà đã trở thành một “trợ lý sáng tạo” đúng nghĩa trong lĩnh vực thiết kế kiến trúc, nội thất
Cân bằng giữa công nghệ và giá trị nghệ thuật
Các chuyên gia đánh giá AI đang trở thành bước tiến tiếp theo sau hàng loạt công nghệ từng làm thay đổi ngành kiến trúc như phần mềm đồ họa, mô hình 3D hay công nghệ mô phỏng.
Ông Khổng Đức Dũng cho rằng những kiến trúc sư biết khai thác AI sẽ có lợi thế lớn về tốc độ, hiệu quả và khả năng sáng tạo. Ngược lại, việc chậm thích nghi có thể khiến nhiều người mất đi sức cạnh tranh trong môi trường nghề nghiệp ngày càng đổi mới.
Trong khi đó, KTS Trần Huy Ánh nhấn mạnh kiến trúc hiện đại là sự giao thoa giữa nghệ thuật và công nghệ. AI nên được xem là công cụ mở rộng khả năng sáng tạo chứ không thay thế tư duy thiết kế.
Theo ông, người kiến trúc sư vẫn cần giữ vai trò quyết định trong việc định hình ý tưởng, bản sắc và triết lý của mỗi công trình. Công nghệ giúp hiện thực hóa những ý tưởng táo bạo, còn giá trị nghệ thuật và cảm xúc mới là yếu tố tạo nên sức sống lâu dài cho không gian kiến trúc.
Giới chuyên môn cũng nhận định AI sẽ ngày càng hiện diện sâu hơn trong toàn bộ quy trình thiết kế, từ lên ý tưởng, mô phỏng, quản lý dữ liệu đến triển khai thi công. Tuy nhiên, chính sự kết hợp hài hòa giữa năng lực sáng tạo của con người và sức mạnh xử lý của AI mới là chìa khóa tạo nên những công trình vừa hiện đại, vừa giàu bản sắc trong tương lai.
Sự phát triển của AI vì thế được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn mới cho ngành kiến trúc, nơi công nghệ và tư duy sáng tạo của con người cùng song hành để kiến tạo những không gian sống hiện đại, bền vững và giàu giá trị nhân văn.